otkrića

Kako pol bebe sa kojom delite utrobu utiče na vas?

Ako ste devojčica i ako imate brata blizanca, veće su šanse da ćete zarađivati manje nego da ste u stomaku bile sa sestrom, pokazuje najnovija studija

Foto: Wikipedia

Tekst: Ivana Nikolić

Devojčice koje majčinu utrobu dele sa braćom najčešće su manje obrazovane, zarađuju manje novca i imaju manje dece od devojčica koje imaju sestru bliznakinju, glavni je zaključak istraživanja koje su sproveli Kristof Karbovnik, bihevioralni ekonomista sa Emori univerziteta u Atlanti, i Kristofer Kuzava, bihevioralni antropolog sa Nortvestern univerziteta u Ivanstonu, SAD.

Studija, pod nazivom Evidence that prenatal testosterone transfer from male twins reduces the fertility and socioeconomic success of their female co-twins („Dokazi da prenatalni transfer testosterona muških blizanaca smanjuje plodnost i socioekonomski uspeh njihovih sestara bliznakinja“), objavljena je u prestižnom žurnalu PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America). Karbovnik i Kuzava, koji su analizirali na stotine hiljada običnih i blizanačkih trudnoća, kažu da je glavni „krivac“ za rezultate studije izloženost devojčica testosteronu tokom fetalnog razvoja, dok pojedini kritičari tvrde da pravi mehanizam, ipak, još ostaje misterija.

„Mislim da je ovo veoma zanimljiv pogled na to kako ovaj zaista komplikovani sistem može da utiče na žene“, kaže Talija Melber, biološki antropolog sa Univerziteta u Ilinoju u Urbani, koja nije bila uključena u istraživanje. Ipak, Melber upozorava da je neophodno još mnogo rada kako bismo znali da je uzročno-posledična veza zaista uspostavljena.

U studiji, koja je objavljena sredinom marta i koja je već privukla ogromnu pažnju drugih istraživača i medija, Karbovnik i Kuzava su koristili podatke o 728.842 dece rođene u Norveškoj u periodu od 1967. do 1978, među kojima je bilo 13.800 blizanaca. Kontrolišući faktore poput težine na rođenju i obrazovanja majke, Karbovnik i Kuzava su ustanovili da kod žena koje imaju brata blizanca ima 15,2% manje verovatnoće da će završiti srednju školu, 3,9% manje verovatnoće da će završiti fakultet i 11,7% manje verovatnoće da će se udati, u poređenju sa ženama koje imaju sestru bliznakinju. One takođe imaju manje dece (5,8%) i zarađuju 8,6% manje novca od žena koje su u utrobi bile sa sestrama.

Karbovnik i Kuzava su takođe analizirali one žene čiji je brat blizanac umro ili na rođenju ili brzo nakon toga. Dakle, reč je o ženama koje su u materici bile izložene testosteronu, ali koje su kasnije odgajane kao jedinice, odnosno bez brata blizanca. U istraživanju se izdvojilo 583 žene u ovakvoj situaciji koje su imale potpuno iste životne izglede kao i one koje imaju živu braću blizance, što sugeriše da je uzrok ovome prenatalni testosteron, a ne samo činjenica da devojčica raste sa bratom blizancem.

Ipak, studija ne objašnjava zašto bi testosteron uopšte imao ovakve efekte. Pređašnja istraživanja su pokazala da, u poređenju sa ženama koje nemaju braću blizance, žene koje su delile majčinu utrobu sa braćom imaju tendenciju ka razvijanju strukture kostiju koja je sličnija onoj kod muškaraca, kao i mozga koji više podseća na prosečne mozgove muškaraca (po pitanju funkcionisanja pamćenja i procesuiranja emocija). Karbovnik i Kuzava smatraju da sve ovo može da dovede do toga da ovakve žene deluju agresivnije, da budu sklone preuzimanju više rizika i da se ponašaju onako kako se tradicionalno ponašaju muškarci. Karbovnik dalje tvrdi da to može da dovede do njihovog nižeg socioekonomskog stanja. Pored toga, asertivna žena može biti odbačena zbog kršenja tradicionalnih rodnih normi, dodaje on.

„Ako mislite da društvo kažnjava ovakve obrasce ponašanja, onda je to deo posledica koje merimo“, kaže Karbovnik, i dodaje da bi voleo da ponovi studiju koristeći podatke o mlađim blizancima, s obzirom na to da su se društveni stavovi o rodnim normama promenili u poslednjih nekoliko decenija.

OTKRIĆA

Svakoga dana se u svetu objavi više hiljada novih otkrića. Koja od njih su zaista bitna? Koja menjaju naučnu paradigmu? I kako razumeti šta se zapravo dešava na naučnim frontovima?

Istražite tekstove iz rubrike OTKRIĆA.

Istražite druge tekstove:


Grb Republike Srbije
ecsite nsta eusea astc

CPN
Ulica kralja Petra 46
11000 Beograd
Republika Srbija
+381 11 24 00 260
centar@cpn.rs